د فوټبال تاریخچه
فوټبال د رسمی کېدو څخه مخکې
د فوټبال د تاریخ څخه معلومېږي چې دا لوبه په لومړی ځل دری زره کاله مخکې په آسیا کې لیدل سوی وه.
دا لوبه د اوسنی فوټبال د قوانینو سره نه کېدل مګر یو څه ورته والی یې درلود ی.
د فوټبال یو پخوانی ډول یو چنایې لوبه وه چې د کوجو( (Cuju په نامه یادېدل، دې لوبې د ۲ څخه تر ۱۰ نفرو پوری لوبغاړی درلودل. لوبغاړو دا اجازه درلودل چې توپ د بدن په هر ځای ووهی ماسیوا د لاسو څخه. دوی به د ګول وهلو لپاره توپ د یوې کوچني سوړی خوا ته واهه چې نومره یوسی. د فاول کولو په وخت کې هم مقابل لوری ته نومره ورکول کېدل، او په پای کې، چې هرې لوبډلې ډېری نومري تر لاسه کولی لوبه یی ګټل.
اسیا یواځینی لویه وچه نه وه چې د تاریخ په اوږدو کښې فوټبال په کښې کېدې، د امریکا لوی وچی په جنوب کې هم د یو ربړی توپ په واسطه د فوټبال لوبه کیدل. همدارنګه یونانیانو او رومیانو هم فوټبال ته ورته لوبه درلودل. خو د دی لوبو په یو لوبډله کې ۲۷ لوبغاړو لوبه کول.
د فوټبال لوبې د ۱۰۰۰ م کال په شاوخوا کې اروپا ته لاره پیدا کړه.
څرنګه چې فوټبال اروپا ته لاره و موندل نو فوټبال دا اوسني لوبې ته ډېر ورته والی پیدا کړ، مګر دا لوبه بیا لوبغاړی خوږول، په هره لوبه کې به لوبغاړی زخمی کېدل، نو په همدی خاطر د لوړو طبقو خلکو د دی لوبې څخه بد راتلل.
د ۱۳۰۷- ۱۳۲۷ م کالو پوری د ایډوارډو پاچا په وخت کې په انګلستان کې د فوټبال لوبه بنده سوه. په هغه وختو کې، چې به هرچا دا لوبه کول نو د بند په سزا به محکومېدی مګر بیا هم خلکو له دی لوبې څخه لاس وا نه اخیستی.
فوټبال د پرمختګ په حال کې و، که څه هم د هغه وخت د نورو انګلیسې پاچاهانو لخوا هم د لوبې د نه کولو اعلان سوی ؤ.
د فوټبال منځ ته را تلل
د څو پیړیو د تېرېدو وروسته د فوټبال لوبه ډېره مشهوره سوه او نور د دی لوبې مخنیوی چا ونه کړ، د انګلستان په مکتبو کې د فوټبال لوبډلې جوړی سوی چې د یو بل په مقابل کې به يي لوبې کولې.
د متکب دباندی د ټورنمنټ د جوړولو نظرونه پیدا سول.
په ۱۸۶۳ م کال کې یو انګریزی چې ایبینیزیر کوب مورلی ( (Ebenezer Cobb Morleyنومیده د فوټبال د برنیس لوبډله ( (Barnes Clubتأسیس کوونکې و، یو غونډه یې جوړه کړه چې په هغه کې د هغه وخت د فوټبال لوبډلو تأسیس کوونکو برخه درلوده، دوی په کډه د فوټبال لپاره رسمی قوانین جوړ کړل، نو د ډیسمبر پر ۸ په ۱۸۶۳ کې د فوټبال لوبې رسمی قوانین تأسیس سوله. که څه هم وروسته په قوانینو کې تغیرات راغلل، خو د فوټبال تاسیس کوونکی ایبینیزیر کوب مورلی و نومول سوو.
د هغه وخت څخه د فوټبال شهرت ډېرېدې او اوس د نړۍ تر ټولو مشهوره لوبه ده.
د فوټبال نړیوال کپ (World Cup Football)
د دی لوبې د ډېر شهرت او د ډېرو لوبډلو یا کلبو د جوړیدو وروسته په ۱۹۰۴ م کال کې لومړی نړیواله لوبه په پاریس کې د فرانسی او بیلجیم تر منځ وسوه. د دی لوبی وروسته د فیفا (FIFA) یعنی د نړیوال فوټبال اداره په ۱۹۰۴ کې د می پر ۲۲ جوړه سوه. او په وروسته وختو کې د المپیک د لوبو یوه برخه سوه.
خو کله چې په ۱۹۳۲ م کال کې د امریکا د لاس انجلس د المپیک په لوبو کې د فوټبال د ټورنمنټ د نه جوړیدو اعلان وسو، نو فیفا فیصله وکړه چې د فوټبال نړیوال ټورنمنټ جوړ کړي نو د همدی فیصلی سره سم د لومړی نړیوال کپ لوبی د یوراګوای په هېواد کې په کال ۱۹۳۰ کې تر سره سوی. د دغه کپ لوبې په هرو څلورو کالو کې کېږی او د نړۍ د لوبو تر ټولو پیژندل سوی ټورنمنټ دی.
فوټبال د رسمی کېدو څخه مخکې
د فوټبال د تاریخ څخه معلومېږي چې دا لوبه په لومړی ځل دری زره کاله مخکې په آسیا کې لیدل سوی وه.
دا لوبه د اوسنی فوټبال د قوانینو سره نه کېدل مګر یو څه ورته والی یې درلود ی.
د فوټبال یو پخوانی ډول یو چنایې لوبه وه چې د کوجو( (Cuju په نامه یادېدل، دې لوبې د ۲ څخه تر ۱۰ نفرو پوری لوبغاړی درلودل. لوبغاړو دا اجازه درلودل چې توپ د بدن په هر ځای ووهی ماسیوا د لاسو څخه. دوی به د ګول وهلو لپاره توپ د یوې کوچني سوړی خوا ته واهه چې نومره یوسی. د فاول کولو په وخت کې هم مقابل لوری ته نومره ورکول کېدل، او په پای کې، چې هرې لوبډلې ډېری نومري تر لاسه کولی لوبه یی ګټل.
اسیا یواځینی لویه وچه نه وه چې د تاریخ په اوږدو کښې فوټبال په کښې کېدې، د امریکا لوی وچی په جنوب کې هم د یو ربړی توپ په واسطه د فوټبال لوبه کیدل. همدارنګه یونانیانو او رومیانو هم فوټبال ته ورته لوبه درلودل. خو د دی لوبو په یو لوبډله کې ۲۷ لوبغاړو لوبه کول.
د فوټبال لوبې د ۱۰۰۰ م کال په شاوخوا کې اروپا ته لاره پیدا کړه.
څرنګه چې فوټبال اروپا ته لاره و موندل نو فوټبال دا اوسني لوبې ته ډېر ورته والی پیدا کړ، مګر دا لوبه بیا لوبغاړی خوږول، په هره لوبه کې به لوبغاړی زخمی کېدل، نو په همدی خاطر د لوړو طبقو خلکو د دی لوبې څخه بد راتلل.
د ۱۳۰۷- ۱۳۲۷ م کالو پوری د ایډوارډو پاچا په وخت کې په انګلستان کې د فوټبال لوبه بنده سوه. په هغه وختو کې، چې به هرچا دا لوبه کول نو د بند په سزا به محکومېدی مګر بیا هم خلکو له دی لوبې څخه لاس وا نه اخیستی.
فوټبال د پرمختګ په حال کې و، که څه هم د هغه وخت د نورو انګلیسې پاچاهانو لخوا هم د لوبې د نه کولو اعلان سوی ؤ.
د فوټبال منځ ته را تلل
د څو پیړیو د تېرېدو وروسته د فوټبال لوبه ډېره مشهوره سوه او نور د دی لوبې مخنیوی چا ونه کړ، د انګلستان په مکتبو کې د فوټبال لوبډلې جوړی سوی چې د یو بل په مقابل کې به يي لوبې کولې.
د متکب دباندی د ټورنمنټ د جوړولو نظرونه پیدا سول.
په ۱۸۶۳ م کال کې یو انګریزی چې ایبینیزیر کوب مورلی ( (Ebenezer Cobb Morleyنومیده د فوټبال د برنیس لوبډله ( (Barnes Clubتأسیس کوونکې و، یو غونډه یې جوړه کړه چې په هغه کې د هغه وخت د فوټبال لوبډلو تأسیس کوونکو برخه درلوده، دوی په کډه د فوټبال لپاره رسمی قوانین جوړ کړل، نو د ډیسمبر پر ۸ په ۱۸۶۳ کې د فوټبال لوبې رسمی قوانین تأسیس سوله. که څه هم وروسته په قوانینو کې تغیرات راغلل، خو د فوټبال تاسیس کوونکی ایبینیزیر کوب مورلی و نومول سوو.
د هغه وخت څخه د فوټبال شهرت ډېرېدې او اوس د نړۍ تر ټولو مشهوره لوبه ده.
د فوټبال نړیوال کپ (World Cup Football)
د دی لوبې د ډېر شهرت او د ډېرو لوبډلو یا کلبو د جوړیدو وروسته په ۱۹۰۴ م کال کې لومړی نړیواله لوبه په پاریس کې د فرانسی او بیلجیم تر منځ وسوه. د دی لوبی وروسته د فیفا (FIFA) یعنی د نړیوال فوټبال اداره په ۱۹۰۴ کې د می پر ۲۲ جوړه سوه. او په وروسته وختو کې د المپیک د لوبو یوه برخه سوه.
خو کله چې په ۱۹۳۲ م کال کې د امریکا د لاس انجلس د المپیک په لوبو کې د فوټبال د ټورنمنټ د نه جوړیدو اعلان وسو، نو فیفا فیصله وکړه چې د فوټبال نړیوال ټورنمنټ جوړ کړي نو د همدی فیصلی سره سم د لومړی نړیوال کپ لوبی د یوراګوای په هېواد کې په کال ۱۹۳۰ کې تر سره سوی. د دغه کپ لوبې په هرو څلورو کالو کې کېږی او د نړۍ د لوبو تر ټولو پیژندل سوی ټورنمنټ دی.





کوئٹہ + لاہور (بیورو رپورٹ + خصوصی نامہ نگار) مسلم
لیگ (ن) کے صوبائی صدر و چیف آف جھالاوان نواب ثناءاللہ زہری کے قافلے پر
ریموٹ کنٹرول بم حملے کے نتیجے میں ان کے بیٹے، بھائی، بھتیجے سمیت 4 افراد
جاںبحق جبکہ 6 زخمی ہو گئے، دھماکے سے 5 گاڑیوں کو بھی نقصان پہنچا۔ واقعے
کی اطلاع ملنے پر زہری بازار مکمل طور پر بند ہو گیا اور علاقے میں خوف و
ہراس پھیل گیا۔ گذشتہ روز ثناءاللہ زہری اپنے کانوائے کے ہمراہ انتخابی مہم
کے سلسلے میں انجیرہ سے زہری جا رہے تھے کہ راستے میں گھٹ بلبل تراسانی کے
مقام پر واقع پل کے نیچے نصب کیا جانے والا ریموٹ کنٹرول بم زور دار
دھماکے سے پھٹ گیا جس کے نتیجے میں قافلے میں موجود ایک گاڑی مکمل طور پر
تباہ ہو گئی اور اس میں سوار نواب ثناءاللہ خان زہری کے بڑے صاحبزادے میر
سکندر زہری، ان کے چھوٹے بھائی میر مہراللہ زہری، ان کے بڑے بھائی علی نواز
زہری کے صاحبزادے میر زیب زہری اور ان کے گن مین موقع پر ہی خالق حقیقی سے
جا ملے۔ ذرائع نے بتایا قافلے میں 25 سے 30 گاڑیاں شامل تھیں۔ یاد رہے
ڈیڑھ سال قبل بھی نواب ثناءاللہ خان زہری پر انجیرہ کے علاقے میں حملہ ہوا
تھا جس کا مقدمہ انہوں نے اس وقت کے وفاقی وزیر اور صوبائی وزیر داخلہ کے
خلاف درج کرایا تھا۔ وفاقی وزیر داخلہ ملک حبیب نے حملے کی مذمت کرتے ہوئے
انسپکٹر جنرل پولیس بلوچستان سے رپورٹ طلب کر لی ہے۔ مزید برآں ثناءاللہ
خان زہری پر قاتلانہ حملے کے خلاف آج بروز بدھ بلوچستان بھر میں شٹرڈاﺅن
ہڑتال اور تین روزہ سوگ کا اعلان کر دیا، یہ بات مسلم لیگ (ن) کے مرکزی
رہنما نوابزادہ حاجی لشکری رئیسانی، صوبائی جنرل سیکرٹری نصیب اللہ بازئی
نے پارٹی کے انتخابی دفتر میں مشترکہ پریس کانفرنس کرتے ہوئے کہی۔ علاوہ
ازیں جمعیت علمائے اسلام کے رہنما سردار عبدالرحمن کھیتران کے قافلے پر
نامعلوم افراد کے راکٹوں سے حملے کے نتیجے میں تین گاڑیاں تباہ تاہم کسی
جانی نقصان کی اطلاع نہیں ملی۔ گذشتہ روز جمعیت علمائے اسلام کے مرکزی
رہنما سردار عبدالرحمن کھیتران انتخابی مہم کے سلسلے میں بارکھان سے بستی
لکی جا رہے تھے کہ میاں مستانہ زیارت کے قریب نامعلوم افراد نے ان کے قافلے
پر راکٹ کے تین گولے فائر کئے جو قافلے میں موجود گاڑیوں پر آکر گر کر
زوردار دھماکوں سے پھٹ گئے جس سے گاڑیاں مکمل طور پر تباہ ہو گئیں تاہم
حملے میں سردار عبدالرحمن کھیتران اور ان کے ساتھی معجزانہ طور پر محفوظ
رہے حملے میں دونوں جانب سے فائرنگ کا تبادلہ بھی ہوا۔ اے پی پی کے مطابق
صدر زرداری نے ثناءاللہ خان زہری کے قافلہ پر خضدار میں حملہ کی مذمت کی
ہے۔ صدر مملکت نے متعلقہ حکام کو اس افسوسناک واقعہ کی رپورٹ پیش کرنے جبکہ
صوبائی حکومت اور متعلقہ حکام کو زخمیوں کو بہترین طبی سہولیات فراہم کرنے
کی ہدایت کی ہے۔ مزید برآں وزیراعظم میر ہزار خان کھوسو نے حملہ کی شدید
مذمت کرتے ہوئے وزیر داخلہ اور صوبائی حکومت کو واقعہ کی جامع رپورٹ پیش
کرنے کی ہدایت کی ہے۔ وزیر اعلیٰ پنجاب نجم سیٹھی نے بھی حملے کی مذمت کی
ہے۔ خصوصی نامہ نگار کے مطابق سید منور حسن، لیاقت بلوچ نے ثناءاللہ زہری
کے قافلے پر بم حملے کی شدید مذمت کرتے ہوئے کہا ملک دشمن طاقتیں اور
بیرونی ایجنسیاں ملک میں افراتفری پیدا کر کے انتخابات کو سبوتاژ کرنے کے
لئے بڑے پیمانے پر متحرک ہو چکی ہیں۔ مولانا فضل الرحمن نے بم دھماکے کی
شدید مذمت کرتے ہوئے کہا یہ واقعہ ملک میں بدامنی پھیلانے کی سازش ہے۔






